Hac, bir taraftan iman esaslarını pekiştirirken diğer taraftan da Müslümanlara amelî ve ahlâkî güzellikleri kazandırır. Heyecanın insanı her yönüyle kuşattığı bu mukaddes yerlerde öğrenme, anlama ve yaşama bu heyecana eşlik etmelidir. Zira hac ve umrede geçirilen zaman, bilinç, amel ve ahlâkî kazanımlar noktasında son derece elverişli imkânlar sunar.

Elinizdeki eser, hac ve umrede irşad hizmetleri bağlamında öne çıkan konularda doyurucu bilgiler sunmaktadır. Eser, hem kafile görevlileri hem de irşadda görev alanlara rehberlik edecek ve verilen irşad hizmetinde birliktelik sağlanacaktır.

Bölümleri ve konuları hakkında bazı bilgiler vermek, kitabın anlaşılması ve irşadda daha faydalı olması açısından önem arz ediyor.

Hacıların, daha hacca gitmeden her yönüyle hazırlanmaları son derece önemlidir. Bu nedenle birinci bölümde hacca hazırlık ve hac ahlâkı konusu işlendi. Burada öne çıkan husus, hacının kalben ve zihnen hacca hazırlanması ve hacıya bilinç kazandırılmasıdır. Hac gibi çoğu insanın hayatında bir defa yerine getirebileceği bir ibadetin hazırlık aşamasından tamamlanıncaya kadar her anında bilinçli olmak gerekir. Bu durum aynı zamanda “hacc-ı mebrûr”a ulaşmanın da şartıdır. Bu nedenle bu bölümde öncelikle hacca manevî hazırlık; kalbin ve gönlün hazırlanması ve hacca bilinçli bir şekilde başlama konularına vurgu yapıldı. Hacı, daha yolculuğa çıkarken nasıl bir niyetle yola çıkması ve hac ibadeti boyunca nasıl davranması gerektiği konusunda bilinçlen/diril/melidir.

Hacı, daha hacca başlamadan zamanını nasıl değerlendireceğini planlamalı ve gerekirse görevliler; nâfile tavaflar, nâfile namazlar, Kur’ân tilâveti ve bulunduğu âna ve mekâna göre tefekkür gibi ibadetlerle hacıların vakit planlamasına rehberlik etmelidirler. Hacı, hacdaki vaktini dolu dolu yaşamalıdır.

İkinci bölümde haccın anlam ve hikmetlerine yer verildi. Haccın anlaşılması açısından son derece önemli olan bu konu, âyet-i kerîme ve hadîs-i şeriflerle işlendi. Burada, Hz. Peygamber’in (s.a.s.) haccına da yer verildi. Akabinde haccın genel hikmetleri ile haccın her bir rüknünün özel hikmetleri anlatıldı.

Haccın başta gelen hikmetlerinden biri de deyim yerindeyse Allah ile buluşmak ve kutsal mekânlarda onun huzuruna çıkma halini yaşamak ve tecrübe etmektir. Üçüncü bölüm, bu hâli müşahhas olarak yaşayan hacılara, aslında Allah Teâlâ’nın her zaman ve her yerde bizimle olduğu şuurunun kazandırılması ve Müslümanın bunu bir hâl olarak kuşanmasının öneminin kavratılmasıdır.

Bilindiği gibi hac, önemli bir eğitim sürecidir. Bu süreçte İslâm’da ibadetin yeri, önemi, ibadetin aslına uygun yapılması, ibadette ihlâs ve ibadetlerin genel hikmetleri gibi konuların işlenmesi, her açıdan faydalı olacaktır. Ayrıca doğru bir dindarlık anlayışı, özellikle günümüzde çok önemli hâle gelmiştir. Gerek bilgisizlik gerekse istismarlar, dindarlık adına yanlış uygulamaların yaygınlaşmasına yol açmaktadır. Doğru bir dindarlık anlayışının hacılarımıza kazandırılmasında hac ve umre, önemli birer fırsattır. Hem dua hem de tövbe mevsimi olan hacda yapılacak irşadda elbette her iki konuya da yer verilmelidir.

Hacılarımıza sünnet olan nâfile namazların kazandırılması noktasında hac, son derece elverişli bir dönemdir. Bu namazların önemi, Kur’ân ve sünnetten örneklerle anlatılmalı ve kafile görevlileri tarafından beraberce uygulanarak alışkanlık kazandırılmalıdır. Bu hususu da içerecek şekilde bu çalışmada dinin direği olan namaz, önemi ve hikmetleri konusuna yer verildi.

Mekke ve Kâbe tarihi ile bu hususta son derece önemli bir yeri olan Hz. İbrâhim (a.s.) hakkında da bir bölüme yer verildi. Hacılar, farklı kaynaklardan da bu konuları okuyabilirler. Ancak hacda irşad esnasında bu konularda bilgi almak isteyeceklerdir. Bu nedenle kutsal mekânların hem tarihî yönüne hem de ibadet mekânları ile ziyaret yerleri ve buralarda davranış ahlâkına yer verildi.

Hacılarımız, mutlaka Medine-i Münevvere’ye gitmekte ve Hz. Peygamber’i (s.a.s.) ziyaret etmektedirler. Bu nedenle Hz. Peygamber sevgisi, ona ittibâ ve bunun önemi, âyet ve hadîslerle geniş bir şekilde işlendi. Sahâbe efendilerimizin dinimizdeki yeri ve önemi bellidir. Bu konuda pek çok âyet-i kerîme ve hadîs-i şerif bulunmaktadır. Onları sevmek bizim imanımızın gereğidir. Dolayısıyla bu konuya da bir bölüm olarak yer verilmiştir. Yine Peygamberimiz’in ve ashâbının izlerini taşıyan Medine-i Münevvere ve oradaki tarihî yerleri anlatan bir bölüm eklenmiştir.

Hacılarımızın gerek Mekke gerekse Medine’de kazanacakları önemli kazanımlarından biri de ümmet bilincidir. Hac, başlı başına bir ümmet buluşmasıdır. Bu nedenle ümmet konusuna da bir bölüm olarak yer verildi. Hem sahâbe sevgisi hem de ümmet bilinci konusunun işlenmesinin önemi özellikle günümüzde izahtan vârestedir.

Son bölümde “hacı olmak ve hacı kalmak” konusuna yer verildi. Zira hacılarımızın bundan sonraki hayatlarında da hacdaki kazanımlarını devam ettirmeleri ve bu hususta bilinç kazanmaları zaruridir.

Kitap, esasen vaaz ve irşadda faydalanılmak üzere hazırlandığından, zaman zaman konuşma üslubunda cümleler de içermektedir. Ayrıca kafile görevlileri de dikkate alınarak konular, sadece bir vaaz olacak şekilde değil her bir bölüm, birden çok konuşmada yararlanılabilecek şekilde hazırlanmıştır.

Kitabın hazırlanmasında söz konusu metinleri kaleme alarak emek veren öğretim üyesi, Din İşleri Yüksek Kurulu Uzmanı ve Diyanet İşleri Uzmanı hocalarımıza, metinleri okuyarak katkıda bulunan Kurul Uzmanları Doç. Dr. Mustafa ÇAKIR ve Dr. Murat PEÇE’ye, basım aşamasında gerekli tashih çalışmalarını yürüten Kurul Uzmanı Taha Yakup ARSLANTÜRK ile Kurul Uzman Yardımcıları Yakup ALVER ve Ümmü Eymen BALBABA'ya ve eserin son okumasını yapan Kurul Başkanvekili Dr. Fatih Mehmet AYDIN’a teşekkür ederim. Eserde sunulan bilgilerin satırda kalmayıp Rahmân’ın misafirlerininin gönül dünyalarını aydınlatmasını ve bu çalışmanın hayırlara vesile olmasını Yüce Allah’tan dilerim.

Muvaffakiyet, Allah’tandır