ULUSLARARASI NAMAZ VAKİTLERİ KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ

Uluslararası Namaz Vakitleri Kongresi, Diyanet İşleri Başkanlığı ile Avrupa Fetva ve Araştırma Meclisi tarafından 26-27 Eylül 2021 / 19-20 Safer 1443 tarihlerinde İslam Toplumu Milli Görüş Teşkilatı, Aachen İslam Merkezi, Fransa Müslümanları Meclisi ve Paris Mescidi Cemiyeti gibi Avrupa’da faaliyet gösteren İslam merkezlerinin temsilcileri, çok sayıda kanaat önderi ve Avrupa’daki İslamî merkezlerin yöneticilerinin katılımıyla İstanbul’da düzenlenmiştir. Covid19 salgını nedeniyle Kongreye, Avrupa’dan çok sayıda dini lider, ve namaz vakitleri konusunda uzman isim de telekonferans  bağlantısıyla katılım sağlamıştır.

Kongreye aşağıda isimleri yazılı önemli şahıslar iştirak etmiştir:

Prof. Dr. Ali ERBAŞ Diyanet İşleri Başkanı
Prof. Dr. Abdurrahman HAÇKALI Din İşleri Yüksek Kurulu Başkanı
Prof. Dr. Ali Muhyiddin el-KARADAĞÎ Dünya Müslüman Alimler Birliği Genel Sekreteri
Suheyb HASEN Avrupa Fetva ve Araştırma Meclisi Başkan Vekili
Hüseyin HALÂVE Avrupa Fetva ve Araştırma Meclisi Genel Sekreteri
Dr. Ekrem KELEŞ Din İşleri Yüksek Kurlu Eski Başkanı

Kongre, 12 Mart 2016 yılında Almanya Fetva Meclisinin düzenlemiş olduğu ve Diyanet İşleri Başkanlığı, Avrupa Fetva ve Araştırma Meclisi, Batı'daki İslami merkezler, Avrupa Milli Görüş Cemiyeti katılımıyla gerçekleşen "Almanya'da Namaz Vakitlerinin Hesabı ve Hesap Kriterlerinde Birlik" adıyla yapılan panelden sonra ilmi heyetin uzun süren istikrarlı çalışmaları sonunda toplanmıştır. Bu panelin ardından Diyanet İşleri Başkanlığının öncülüğünde; Din İşleri Yüksek Kurulu ve Avrupa Fetva ve Araştırma Meclisi işbirliği ile din adamları, astronomlar ve İslam merkezlerinin temsilcilerinden müteşekkil bir ilmi heyet oluşturulmuştur. Bu ilmi heyet, kongre öncesinde altı hazırlık toplantısı yapmış ve birincisi Berlin, ikincisi Prag ve üçüncüsü de Bolu'da olmak üzere üç farklı zamanda imsak ve şafak gözlemi yapmıştır. İlk iki gözlemde hava ve atmosfer şartlarından dolayı sağlıklı sonuçlar elde edilememiştir. Bolu'da yapılan gözlem ise astronomik olarak uygun bir ortamda gerçekleşmiş ve sonuçları da ilmi heyetin gözlem raporunda detaylı bir şekilde yer almış ve kongrenin kararlaştırdığı takvim projesinde bu gözlem sonuçlarından istifade edilmiştir.

İlmi heyet, sahada yaygın olarak uygulanmakta olan takvimleri ve bunların hesap kriterlerini talep etmiş ve üzerinde incelemeler, değerlendirmeler yaparak, şer’î ve astronomik açıdan eksik ve hatalı yönlerini, Avrupa’da uygulanabilirliği açısından uygun olup olmadığını ortaya koymuştur. Daha sonra namaz vakitlerinin tespitinde yaşanan problemlerin çözümü için belirlemiş olduğu kriterler çerçevesinde resmi bir davetle taraflardan teklif ve takvim projelerini sunmalarını talep etmiştir.

İlmi heyete, belirlenen şartları taşıyan altı adet proje sunulmuştur. Heyet, sunulan projeleri bütün yönleriyle değerlendirmiş ve uzun çalışmalar sonunda kongrede görüşülen ve müzakere edilen projeyi tercih etmiştir. Kongreden önce ilmi heyet bu projeyi, telekonferans yöntemiyle İskandinav ülkelerinde yaşayan İslami merkezlerin temsilcileri ve dini liderlerine sunmuş, onların görüşlerini almış daha sonra proje üzerinde bazı değişiklikler yapmıştır.

Kongre,  Kur'an-ı Kerîm tilaveti ile başlamış; Prof. Dr. Abdurrahman HAÇKALI, Prof. Dr. Suheyb HASAN, Prof. Dr. Ali Muhyiddîn el-KARADÂĞÎ, ve Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Ali ERBAŞ'ın selamlama ve açılış konuşmalarıyla devam etmiştir.
Daha sonra kongre oturumlarına geçilmiştir. Birinci oturumda makasıd ve hikmetler çerçevesinde temellendirmeler yapan Prof. Dr. Ali Muhyiddîn el-Karadâğî sunumunda; fikhu'l-mizân, kolaylık ve tevhid, meşakkatin kaldırılması gibi genel ilkelere odaklanmış ve ilmi heyetin sunmuş olduğu projenin bu konudaki ihtilafları azaltmaya ve Avrupa'da yaşayan Müslümanların yaşadıkları sıkıntıları ortadan kaldırmaya vesile olacağına inandığını söylemiştir.

Daha sonra ilmi heyet üyelerinden Dr. Halid Hanefi projeyi fıkhî açıdan temellendirdiği bir sunum yaparak projeye yöneltilebilecek muhtemel itirazları dile getirmiş ve ilmi heyetin Strazburg ve diğer toplantılarda benimsediği ilkeler bağlamında bu itirazlara yönelik izahlar yapmıştır.

Daha sonra Din İşleri Yüksek Kurulu Uzmanı Üzeyir Öztürk ilmi heyete sunulan takvim projelerini aktarmış ve ortaya çıkan sonuçlar üzerinden projelerin kıyaslamalarını katılımcılarla paylaşmıştır.
Akabinde ilmi heyet üyesi Prof. Dr. Üneys KARGAH projenin uygulanma imkanı ve Avrupa özelinde bu konudaki ihtilafları azaltma yolları üzerinde durmuştur. Son oturum fiziki ve online katılımcıların takvim projesine yönelik müzakerelerine ayrılmıştır.

Uluslararası Namaz Vakitleri Kongresi aşağıdaki karar ve tavsiyelerle bitirilmiştir.

1. İlmi heyetin kongreye sunmuş olduğu ve imsak ve yatsı vakitlerinin takdirinde şer’î gecenin üçte biri, güneş doğuş ve batışın takdiri için gece ve gündüzün en az 5 saat olması hesabına göre takvim hazırlanması,

1. Tahammül edilemeyecek derecede meşakkat ortaya çıkmadığı sürece namaz vakitleri için belirlenmiş olan şer’î alametleri ihmal etmenin caiz olmadığı ve namaz vakitlerinin takdir edilmesinin sadece zorluk ve meşakkat zamanlarıyla sınırlı olduğu,

2. Strazgurg toplantısında da kabul edildiği üzere fecr (imsak) vaktinin doğu ufkunda ortaya çıkan yatay beyazlıkla yani güneş ufka 18’ derece yaklaştığında başladığı,

3. Yatsı vaktinin güneş battıktan sonra kızıllığın kaybolması yani güneş ufkun 17 derece altına indiğinde başlayacağı,

4.  Vakit alametlerinin oluşmadığı zamanlarda imsak ve yatsı vakitleri şer’î gecenin üçte biri kriterine göre hesaplanacağı, fecrin doğmadığı zamanlarda şer’î gece hesabında son oluşan fecr vaktinin alınacağı,

5. İmsak ve yatsı alametleri oluştuğu halde şer’î gecenin üçte birinden sonra vaktin girmesi sebebiyle normalin üzerinde zorluk ve meşakkat olduğunda bu vakitlerin takdirle belirleneceği,

2. Projenin uygulanmasını takip etmek, kongrede kabul edilen kararlar çerçevesinde takvim hazırlık çalışmalarını yürütmek, hazırlanan takvimleri yayınlamak, projenin bölge ve şehirlere uygulanmasında ortaya çıkacak sonuçlarla ilgili olarak Avrupa’daki İslam merkezleri temsilcileriyle sürekli iletişim halinde olmak üzere din adamları ve astronomlardan oluşan bir komisyon kurulması,

3. Projenin 60. enlem sonrasında uygulanmasının ortaya çıkardığı sonuçların dikkatle izlenmesi ve ortaya çıkan sorunlara uygun çözümlerle projenin tadil edilmesi,

4. Kongrenin almış olduğu kararlar çerçevesinde hazırlanan namaz vakitlerine ulaşımı kolaylaştırmak için bir internet sitesinin kurulması,

5.  İlmi heyetin benimsediği kriterlere göre dünyanın bütün şehirlerine ait namaz vakitlerinin ücretsiz mobil uygulama üzerinden hizmete sunulması,

6. Hem namaz vakitleri projesini tanıtmak hem de bazı bölgelerde projenin tatbikinden dolayı çıkacak sorunlara ve sorulara cevap vermek üzere ilmi komisyon tarafından Avrupa’da toplantılar düzenlemesi,

7. Kongre, kabul edilen projeye göre belirlenen vakitlerde namazların edasında sıkıntı ve meşakkatin bulunduğu dönemlerde Fıkıh meclisleri tarafından da kabul edildiği üzere namazların cem edilmesinin meşruiyetini teyit etmektedir.

8. Kongre, dini liderlere, Batı’daki İslam merkezleri temsilcilerine ve genel olarak tüm Müslümanlara birlik olmalarını, saflarını birleştirmelerini, insanları ibadetlerinde şüpheye düşürecek, zorluk ve meşakkate sevk edecek şekilde bir şehirde veya ülkede farklı namaz vakti uygulamalarından kaçınmalarını tavsiye etmektedir. Aksi bir yaklaşım İslam Medeniyetinin tevhid ilkesi ve cihanşümul anlayışıyla bağdaşmamaktadır.

Bütün katılımcılar, kongreye ev sahipliği yaptığından dolayı Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanına, halkına, devletine, Diyanet İşleri Başkanlığına, Avrupa Fetva ve Araştırma Meclisine, İlmi Heyete, bu projenin tamamlanması ve başarıya ulaşması için emek veren, vaktini sarf eden herkese en kalbi duygularla teşekkür etmektedir.

Allah’tan bizleri birlikte hareket etmeye, beraberliğe, en güzel ve hayırlı işleri yapmaya muvaffak etmesini diliyoruz.