Zekâtın farz olması için kişinin Müslüman, akıl baliğ; yıllık borcu ve temel ihtiyaçlarından fazla “nisap miktarı” hakikaten ya da hükmen artıcı nitelikte mala/paraya sahip olması gerekir. Ayrıca söz konusu malın/paranın üzerinden, edinme anından itibaren bir kamerî yılın geçmesi ve bu birikimin yıl sonunda nisap miktarının altına düşmemesi gerekir.

Kişinin maaş ve ücret gibi gelirinin olması tek başına zekât mükellefiyeti doğurmaz; asıl olan yukarıda belirtilen şartların gerçekleşmesidir. Bu gelirlerin zekâtı, zekât yılı başında malik olunmayan ancak yıl içerisinde edinilen mallar (mâl-i müstefâd) kapsamında değerlendirilir. Söz konusu malların zekat yılının (havl) ne zaman başlayacağı konusunda içtihat farklılıkları bulunmaktadır. Hanefî mezhebine göre zekât yılı içerisinde sonradan elde edilen gelirler, yıl hesabı itibarıyla zekâta tabi mevcut mallara dahil edilir ve onlarla birlikte zekâtı verilir. ^{(Serahsî, el-Mebsût, 3/31-32; Merğînânî, el-Hidâye, 1/100-101)} Şâfiî mezhebine göre ise sene içerisinde hayvanın yavrulaması ve ticaret malının artması gibi durumlarda oluşan fazlalık, yıl hesabı açısından mevcut malla beraber değerlendirilirken; miras, hibe vb. yollarla müstakil olarak elde edilen mal/para ise mevcut birikime dahil edilmez, her mal/para kendi kamerî yılını tamamladığında zekâtı verilir. ^{(Nevevî, Ravza, 2/269-270; Nevevî, el-Mecmû’, 5/365)}

Din İşleri Yüksek Kurulu, zekât yılı içerisinde sonradan elde edilen gelirlerin yıl şartı bakımından mevcut mallara/paralara dâhil edilerek zekâtının verileceği görüşündedir. Buna göre maaş ve ücret gibi gelirlerin zekât durumu şu şekildedir:

• Maaş ve ücret gibi gelirler mevcut malî birikim ile birlikte -temel ihtiyaçlar ve bir yıl içerisinde ödenecek borçlar düşüldükten sonra- nisap miktarına ulaşmıyorsa zekâta tabi değildir.
• Maaş ve ücret gibi gelirler mevcut malî birikim ile birlikte nisap miktarına ulaştığı gün zekât yılının başlangıcı kabul edilir ve üzerinden bir kamerî yıl geçtiğinde nisap halen mevcutsa bu malın kırkta biri (% 2,5) zekât olarak verilir. Yıl içerisinde malda meydana gelen artış ve azalmalara itibar edilmez.
• Zekat mükellefi olan kişi, yıl içerisinde elde ettiği maaş ve ücretleri mevcut birikimi ile birlikte değerlendirir ve yıl sonunda elindeki malın tamamının kırkta birini (% 2,5) zekât olarak verir. Maaş veya ücretin, zekât yılının dolmasına kısa bir süre kala elde edilmesi bu hükmü değiştirmez.